Attilanın İtaliya yürüşü və Venesiyanın doğuluşu: Tarixlə əfsanənin qovuşduğu nöqtə

 
Dünən, 11:26           
Təsəvvür edin: 452-ci il. İtaliya qorxu və vahimə içindədir. Şəhərlər dağıdılır, evlər yandırılır, əhali canını qurtarmaq üçün qaçır. Avropanın ən qorxulu fatehlərindən biri – hunların hökmdarı Attilanın qarşısına isə silahsız, yaşlı bir din xadimi çıxır. Əynində papa libası olan bu insan Roma Papası I Lev idi.
Tarixdə “Böyük Lev” adı ilə tanınan Papa I Lev qarşısında isə Avropanın “Allahın bəlası” adlandırdığı Attila dayanmışdı.
Erkən xristianlıq tarixinin ən maraqlı hadisələrindən biri məhz bu görüşlə əlaqələndirilir. Bu hadisənin nəticələri isə Venesiyanın yaranması haqqında formalaşmış tarixi əfsanələrlə də bağlıdır.

Attila İtaliyaya hücum edir

452-ci ildə Attilanın başçılıq etdiyi hun qoşunları Şimali İtaliyaya daxil oldu. Hücumun ilk ağır zərbəsini Roma imperiyasının ən zəngin və mühüm şəhərlərindən biri olan Akvileya aldı.
Uzunmüddətli mühasirədən sonra hunlar şəhəri ələ keçirərək yerlə-yeksan etdilər.
Roma şəhərlərinin sakinləri arasında böyük vahimə yaranmışdı. İnsanlar evlərini, əmlaklarını, hətta ibadətgahlarını geridə qoyaraq canlarını qurtarmağa çalışırdılar.
Şimal-şərqi İtaliyanın əhalisinin bir hissəsi Adriatik dənizinin laqunalarında yerləşən adalara, bataqlıqlara və dayaz sularla əhatə olunmuş ərazilərə sığınmağa başladı.
Venesiyanın tarixi ənənələrinə görə, məhz Attilanın yürüşləri də daxil olmaqla, barbar tayfalarının hücumları insanların laquna ərazilərinə köçməsinə təkan verib. Sonralar burada Venesiya şəhəri formalaşıb.
Əlbəttə, müasir tarixşünaslıq Venesiyanın yaranmasını daha mürəkkəb proses hesab edir. Şəhərin formalaşması bir günün və ya bir hadisənin nəticəsi olmayıb, bir neçə əsr ərzində mərhələli şəkildə baş verib.
Bununla belə, Attilanın hücumlarından qaçan insanların laqunalarda sığınacaq tapması haqqında əfsanə Venesiyanın tarixi yaddaşında mühüm yer tutur.

Attila Romanı ələ keçirməyə hazırlaşır

Şimali İtaliyanın şəhərləri dağıdıldıqdan sonra təhlükə birbaşa Romanın üzərinə yönəldi.
Qərbi Roma imperiyası dərin böhran yaşayırdı. İmperator hakimiyyəti zəifləmiş, ordu tükənmiş, əhali isə böyük qorxuya düşmüşdü. Məhz belə bir vəziyyətdə tarixə düşən qeyri-adi hadisə baş verdi.
Attilanın qarşısına diplomatik nümayəndə heyəti göndərildi. Həmin nümayəndə heyətinin tərkibində Roma Papası I Lev də vardı.
Görüş Venesiyada deyil, Şimali İtaliyada baş tutmuşdu. Tarixi mənbələrdə onun yeri ənənəvi olaraq Mantua yaxınlığındakı Minço çayı ətrafı ilə əlaqələndirilir.
Bu mənzərəni təsəvvür edin: bir tərəfdə arxasında böyük ordu dayanan, Avropanın qorxulu fatehi Attila, digər tərəfdə isə öz ordusu olmayan, lakin böyük mənəvi nüfuza malik Roma Papası. Danışıqlardan sonra Attila geri çəkilmək qərarına gəldi.
Lakin orta əsrlərdən qalan rəvayətə görə, həmin görüş zamanı əsl möcüzə baş verib.
Əfsanədə deyilir ki, Papa I Lev Attila ilə danışarkən onun başı üzərində iki müqəddəs şəxs – həvarilər Pyotr və Pavel peyda olub. Onların əllərində çılınc qılınclar varmış və Romaya hücum edəcəyi təqdirdə Attilanı ilahi cəza ilə hədələyiblər.
Bu mənzərəni görən hun hökmdarı qorxuya düşərək qoşunlarına geri çəkilmək əmri verib.
Beləliklə, əfsanəyə görə, Roma göylərin müdaxiləsi sayəsində xilas olub.
Lakin tarixçilər hadisənin daha real izahlarını da irəli sürürlər.
Attilanın ordusu ərzaq və təchizat problemləri ilə üzləşirdi. İtaliyada xəstəliklər yayılmışdı. Eyni zamanda, Şərqi Roma imperiyasının hunların digər ərazilərinə təhlükə yaratması da mühüm amil idi.
Buna görə də Attilanın geri çəkilmək qərarının diplomatik danışıqlar, hərbi vəziyyət və ordunun daxili problemlərinin birgə təsiri nəticəsində qəbul edildiyi ehtimal olunur.

Bəs Venesiyanın bu hadisə ilə nə əlaqəsi var?

Ən maraqlı məqamlardan biri də budur.
Venesiyalılar əsrlər boyu öz əcdadlarının barbar tayfalarının hücumlarından xilas olmaq üçün laquna adalarına sığındıqları barədə rəvayətlər yaşadıblar.
Həmin ənənəyə görə, Akvileya, Altino və Veneto bölgəsinin digər şəhərlərinin sakinləri evlərini tərk edərək bataqlıqlar və adalar arasında daha təhlükəsiz yerlərə köçüblər.
Beləliklə, Venesiyanın tarixi yaddaşında şəhərin barbar hücumlarından qorunmaq istəyən insanların sığınacağı kimi yaranması haqqında təsəvvür formalaşıb.
Bu əfsanə Venesiyanın öz mənşəyini izah edən ən mühüm tarixi rəvayətlərdən birinə çevrilib.
Attila İtaliyanı fəth etmək istəyirdi. Lakin onun yürüşləri sonralar təkcə dağıntılarla deyil, dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biri olan Venesiyanın yaranma əfsanəsi ilə də əlaqələndirildi.
Əlbəttə, Venesiya bir gündə yaranmayıb və onun əsasını birbaşa Attilanın hücumları qoymayıb. Şəhərin formalaşması uzunmüddətli tarixi prosesin nəticəsidir.
Ancaq barbar hücumları təhlükəsi və insanların Adriatik laqunalarına sığınması Venesiyanın mənşəyi haqqında tarixi rəvayətlərin mühüm hissəsinə çevrilib.
Ona görə də Venesiyanın tarixi yalnız ticarət, gəmilər, möhtəşəm saraylar və romantik kanallardan ibarət deyil. Bu şəhərin keçmişində müharibələr, qaçqınlıq, qorxu və yaşamaq uğrunda mübarizə də var.
Venesiyanın küçələrində və qədim kilsələrində dolaşarkən Roma imperiyasının süqutunu, barbar yürüşlərini, orta əsr əfsanələrini və böyük incəsənət nümunələrini bir-birinə bağlayan izlərə rast gəlmək mümkündür.
Bəs siz bilirdinizmi ki, Attilanın İtaliyaya yürüşü Venesiyanın yaranması haqqında əfsanələrlə bu qədər sıx bağlıdır?
Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az




Xəbəri paylaş


 
 


Xəbər lenti